Nymburk - spacer śladami Bohumila Hrabala

 

 

Hrabal nieidylliczny - międzynarodowa konferencja naukowa w Czechach

 

Więcej informacji TUTAJ.

Referenci i referaty:

Ass. Prof. Kenichi Abe, Ph.D. (Tokijská univerzita  東京大学)

„Šatník představ“ aneb Metafory v díle Bohumila Hrabala

Hrabal často označuje své psaní za autentické a pro jeho styl se někdy používá dokonce výraz „totální realismus“. Přitom jeho raná tvorba nese stopy surrealismu. Jejím důležitým rysem je používání obrazných výrazů, zejména metafor a metonymií, které vedou nejen k polysémii slova, ale i k novému vidění světa. Pokud budeme číst Hrabalův text z perspektivy kognitivní lingvistiky, přimějeme čtenáře k tomu, aby v praxi osvědčil tezi kognitivismu, že „žijeme metaforami“. Tento příspěvek analyzuje proměny metafory ve sbírce raných prací Poupata (1970), které s řetězcem zdánlivě nesouvisejících a protichůdných čili „metafyzických“ obrazů vyžadují pozorné čtení.

---

doc. Mgr. Jakub Češka, Ph.D. (Fakulta humanitních studií Univerzity Karlovy, Praha)

Kočky v hlavě Bohumila Hrabala. Za znepokojivou novelou Autíčko

Hrabalova novela Autíčko jako by byla vepsána na rub autorova literárního životopisu. Přitom se jedná o vrcholné a komplexně pojaté dílo s tematicky uvozujícím, ale též matoucím prologem, jako i s dovozujícím epilogem. Příspěvek bude věnován tematickým souvislostem novely, centrální roli pohledu, tudíž i pohledu delegovanému, temnému, ale též láskyplnému a zhoubně vášnivému vztahu ke kočkám, který nelze odmyslit od literárních aluzí (u Hrabala zejména k hrdinům Dostojevského). Dále také základní dichotomii vnějšího a vnitřního pohledu, přičemž pouze vnější pohled může být pohledem idyly. Peklo nejsou pro Hrabala ti druzí, kteří mu vnucují idylický obraz jeho tvorby a života, nýbrž naopak on sám, především tedy jeho kočkami týraná a téměř utýraná mysl. Novela zároveň představuje Hrabalovo nesouhlasné gesto zacílené na falešný obraz sebe sama též jako „krále českých komiků“.

---

dr. hab. Przemysław Dakowicz (Wydział Filologiczny Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź)

Gesta loučení – několik vět o tom, jak Hrabal odcházel (v literatuře a od literatury)

V posledních letech Hrabalova života se v jeho literární tvorbě odehrává jistá revoluce: skutečnost, každodenní dění se stávají materií vyprávění a psaní. Autor se vrací k textu, mluví o sobě a sám se sebou, za přítomnosti čtenáře hraje literární divadlo odcházení a loučení. Příspěvek je věnován hlavním textovým příznakům rozcházení se spisovatele se světem, životem a literaturou.

Ostře sledované městečko. Bohumil Hrabal a jeho Nymburk (2)

 

Rozhovor Przemysława Dakowicze s Janem Řehounkem 

(díl druhý)

Díl první ČTI TADY.

[původně rozhovor byl publikován v polštině v literárním dvouměsíčníku Topos]

 

Przemysław Dakowicz: V březnu je Hrabal promován doktorem práv, pak nastupuje základní vojenskou službu, že?

 

Jan Řehounek: Dokončení studií bylo rychlé – v srpnu 1945 nastupuje na fakultu, 30. listopadu skládá státní zkoušku judiciální a 15. února státní zkoušku státovědeckou, a 22. března 1946 je promován doktorem obojího práva. Rovněž vojenská služba trvá krátce – 1. dubna rukuje do Soběslavi, kde absolvuje dělostřelecký kurz, v polovině srpna je převelen do Olomouce, odkud 31. srpna 1946 odchází do civilu.

 

16. června 1946 rezignuje na členství v Komunistické straně Československa. V září začíná pracovat jako pojišťovací agent. Odteď bydlí v Praze. Jak často bude přijíždět k rodičům do Nymburka?

 

Ostře sledované městečko. Bohumil Hrabal a jeho Nymburk (1)

 

Rozhovor Przemysława Dakowicze s Janem Řehounkem 

(díl první)

[původně rozhovor byl publikován v polštině v literárním dvouměsíčníku Topos]

 

 

Przemysław Dakowicz: Když Vám bylo osm let, navštěvoval jste na Zálabí svého kamaráda Pepíčka Šafránka, jenž bydlel u příbuzných v Zálabské ulici. Nedaleko bydleli také Hrabalovi, jejichž vila se nachází na křižovatce ulic Zálabské a Na Bělidlech, sto metrů od nymburského pivovaru. Jednoho dne v roce 1958 jste prý potkali Bohumila Hrabala. Pozval vás, dva chlapce, na procházku...

 

Jan Řehounek: Ano, pozval, ale spíš jsme se vnutili. On tehdy přijížděl do Nymburka, obyčejně v sobotu odpoledne, k rodičům z Prahy, ale řekl bych, že víc než za rodiči, se vracel za svým Nymburkem. Onen den jsem ho viděl poprvé, ale později jsem ho vídal, jak svým rychlým krokem prochází městem, podél Labe, po Ostrově.

Tehdy jsme s Pepíčkem právě šli na náplavku k Labi, když on vycházel s bernardýnem Nelsonem z vrátek jejich vily. Pozdravili jsme a Pepíček se zeptal, jestli si můžeme Nelsona pohladit. Pan Hrabal chtěl vědět, co jsme zač, a my jsme se chytili Nelsona za chlupy a šli jsme s nimi. On nám cestou stále něco vyprávěl, bohužel si už nepamatuju co, ale bavilo nás to. Vybavuju si jen to, že když jsme došli do míst, kde se říká Na Spravedlnosti, tak nám vyprávěl, že se tam ve středověku popravovalo a podle oběšenců se tu taky říkalo Na Visálkách.

 

 

Skutečně na tehdejšího Bohumila Hrabala, jemuž bylo čtyřicet čtyři let, pamatujete?

 

O Hrabalu, Nymburku, Kostomlatach i okolicach - w najnowszym "Toposie"

 

MIASTECZKO POD SPECJALNYM NADZOREM

Z JANEM ŘEHOUNKIEM O HRABALU I NYMBURKU ROZMAWIA PRZEMYSŁAW DAKOWICZ 

[CZĘŚĆ DRUGA – dwa fragmenty]

 

[…]

– Po złożeniu w lipcu 1944 roku egzaminu teoretycznego w Hradcu Královéj Hrabal zostaje skierowany na stację Kostomlaty.

– Do Kostomlat w zasadzie wraca – to jego macierzysta stacja. I pracuje tu jako dyżurny ruchu aż do sierpnia 1945. Wówczas bierze urlop, aby dokończyć studia na wydziale prawniczym.

– Zanim wróci do Pragi, w Nymburku wybuchnie jeszcze powstanie majowe – 2 maja z podziemia wychodzi liczący dwudziestu członków Rewolucyjny Komitet Narodowy. Powstanie zorganizowali kolejarze, prawda? Jaki był jego przebieg?

Aby czytać dalej, kliknij w link pod ilustracją.

Bohumil Hrabal i Nymburk

 

[fragment rozmowy z Janem Řehounkiem - źródło: "Topos" 2021, nr 3 - do kupienia w salonach EMPiK]

 

Przemysław Dakowicz: Skoro już o tym mówimy... Lata wojny to dla Hrabala czas zdobywania kluczowych życiowych doświadczeń. Od października 1935 studiował na Uniwersytecie Karola w Pradze. Zrządzeniem losu w październiku 1939 roku nie uczestniczył ani w milczącej manifestacji towarzyszącej pogrzebowi Jana Opletala, ani – jak większość studentów – nie został deportowany do Sachsenhausen. Wydarzenia 17 listopada 1939 wspominał w następujący sposób: „Nazajutrz wybrałem się na wydział, wyszedłem po dziesiątej przed południem, a kiedy spojrzałem na schody tego mojego wydziału, czegóż to ja nie zobaczyłem?... Niemieccy żołnierze pędzili po schodach studentów, bili ich po plecach kolbami karabinów, z auli i z korytarzy wybiegali inni przerażeni studenci, i żołnierze zapędzali do podstawionych samochodów wojskowych tych studentów, wciąż nowych i nowych, a potem podniesiono burty, żołnierze wskoczyli... a ja stałem przerażony, gdybym przyszedł o pół godziny wcześniej, spotkałby mnie taki sam los jak tych moich kolegów, samochody ruszyły i słyszałem, jak ci moi uniwersyteccy druhowie śpiewają hymn narodowy: Gdzie jest mój kraj...”[1]. Tak więc na przełomie jesieni i zimy 1939 Bohumil Hrabal zjechał z Pragi do rodzinnego Nymburka. Mógłby pan opowiedzieć, jak wyglądało życie nymburczan w czasach Protektoratu? Kiedy zaczęła się w Nymburku okupacja? Co się tu działo?

 

Jan Řehounek: W środę 15 marca [1939] wkroczyły do Nymburka oddziały niemieckie. Punkt dowodzenia Niemcy urządzili w gospodzie Pod Mostem. Przed każdym ważnym obiektem postawili uzbrojone warty, przebywający w mieście czechosłowaccy żołnierze zostali zdemobilizowani. Pierwszą rzeczą, którą Niemcy zrobili, było przejęcie strategicznie istotnego dworca i warsztatów kolejowych. Oczywiście, okupacja nie obeszła się bez aresztowań i represji, ale Nymburk, z wyjątkiem kolei, nie miał żadnego znaczenia. Tak więc nymburczanie żyli, by tak rzec... w napiętym spokoju.

 

"Miasteczko pod specjalnym nadzorem" - rozmowa z Janem Řehounkiem

 

W najnowszym numerze dwumiesięcznika literackiego „Topos” pierwsza część długiej rozmowy z Janem Řehounkiem o Bohumilu Hrabalu i jego „miasteczku, w którym czas się zatrzymał”.

 

Jan Řehounek – ur. 1955 r. w Českiej Lípie. Gdy miał sześć lat, jego rodzina przeprowadziła się do Nymburka. Pracował m.in. jako elektryk, instruktor w domu kultury, a po roku 1989 jako dziennikarz w prasie regionalnej. Był redaktorem naczelnym tygodników „Nymbursko” i „Polabské listy” oraz miesięcznika „Středočeské listy”. W latach 80. działał w amatorskim teatrze, później pisał również teksty dramaturgiczne. Jest autorem szeregu przewodników turystycznych i opracowań dotyczących historii Nymburka, Połabia i okolic. Wydał wiele książek, przede wszystkim z zakresu literatury faktu i literatury dla dzieci – m.in. publikacje: Bohumil Hrabal a jeho městečko, kde se (bohužel) nezastavil čas (1998), Jak šly nymfy do důchodu – příbeh knihy Bohumila Hrabala „Harlekýnovy milióny” (2015), Nymburkem ve stopách Bohumila Hrabala (2017), Kerskem ve stopách Bohumila Hrabala (2017), Světlezelené chvilky s Hrabalem (2019). Jest współzałożycielem Stowarzyszenia Przyjaciół Starego Nymburka oraz Klubu Czytelników Bohumila Hrabala. Redaguje i wydaje pisma „Kaplanka” i „Nymburský pábitel” (72 numery, poświęcone w całości życiu i twórczości autora Pociągów pod specjalnym nadzorem).