niedziela, 23 stycznia 2022

O Hrabalu, Nymburku, Kostomlatach i okolicach - w najnowszym "Toposie"

 

MIASTECZKO POD SPECJALNYM NADZOREM

Z JANEM ŘEHOUNKIEM O HRABALU I NYMBURKU ROZMAWIA PRZEMYSŁAW DAKOWICZ 

[CZĘŚĆ DRUGA – dwa fragmenty]

 

[…]

Po złożeniu w lipcu 1944 roku egzaminu teoretycznego w Hradcu Královéj Hrabal zostaje skierowany na stację Kostomlaty.

– Do Kostomlat w zasadzie wraca – to jego macierzysta stacja. I pracuje tu jako dyżurny ruchu aż do sierpnia 1945. Wówczas bierze urlop, aby dokończyć studia na wydziale prawniczym.

Zanim wróci do Pragi, w Nymburku wybuchnie jeszcze powstanie majowe – 2 maja z podziemia wychodzi liczący dwudziestu członków Rewolucyjny Komitet Narodowy. Powstanie zorganizowali kolejarze, prawda? Jaki był jego przebieg?

Aby czytać dalej, kliknij w link pod ilustracją.


czwartek, 6 stycznia 2022

O Irit Amiel, Samuelu Willenbergu i częstochowskim getcie w "Twórczości"

„Skoro tu stoisz, spróbuj ich zobaczyć. Czołgających się wzdłuż kamienic w stronę numeru 10, gdzie mieści się prowadzony przez Radę Starszych szpital ogólny. Jest 27 września 1942, wietrzny wieczór. Stoisz tu, gdzie stał ukraiński wartownik. Mijają cię roześmiane uczennice pobliskiej szkoły, a on trzykrotnie strzela do cieni kulących się w mroku. Październikowe liście lecą z drzew i osiadają na tych samych kocich łbach. A potem Irena przechodzi przez szczelinę między gettem  a stroną »aryjską«. Żydowski policjant Lunek, znajomy Leona Librowicza, »[z] gładkiej wspólnej polsko-żydowskiej ściany odrywa jedną deskę, a potem drugą i ukazuje się niewielka czarna dziura«. Po (tam)tej stronie jest mieszkanie polskiego granatowego policjanta. Dziurę we wspólnej ścianie zasłania się pozłacanym obrazem najsłynniejszej z częstochowskich Żydówek o oliwkowej skórze. Czarnej Madonny.

A Willenbergowie? Mieszkali przy Fabrycznej aż do roku 1936 – Perec, Maniefa oraz troje ich dzieci: Samuel, Tamara i Ita. Potem przenieśli się do Opatowa. Do Częstochowy wrócili w 1942 roku – bez ojca, dla którego lepiej było schronić się w Warszawie. Brakowało kołder, najważniejszych sprzętów, Maniefa pojechała więc z Samuelem po rzeczy zostawione w Opatowie. Kiedy wrócili, nie zastali już w domu Tamary i Ity – »zadenuncjowane przez Polaków po aryjskiej stronie […] [z]ostały aresztowane i zaprowadzone na posterunek policji pod samą Jasną Świętą Górą«. Pewnego dnia w Treblince, podczas sortowania odzieży zgładzonych, Samuel rozpoznał ubrania własnych sióstr.[...]”

Pełen tekst tutaj:


 Dawne getto w Częstochowie - zobacz GALERIĘ ZDJĘĆ.

 

środa, 5 stycznia 2022

"Cokolwiek daléj" - cykl tekstów w miesięczniku "Twórczość"

 


 

W najnowszym numerze miesięcznika „Twórczość” zainaugurowany został cykl Cokolwiek daléj. Kolejne odcinki w najbliższych miesiącach.

 

 

U źródeł pomysłu ten wiersz Cypriana Norwida:

 

Przeszłość

 

Nie Bóg stworzył przeszłość, i śmierć, i cierpienia,

Lecz ów, co prawa rwie;

Więc nieznośne mu dnie,

Więc, czując złe, chciał odepchnąć spomnienia.