piątek, 20 listopada 2026

Hrabal. Ostatnie lata - nowa książka



Do wnętrza książki można zajrzeć TUTAJ.

 

[…] tam w lesie czeka na mnie moja ostatnia nadzieja, ostatni powód, by żyć, kotki, które trzęsą się ze strachu, co by to było, gdybym nie przyjechał, co by było z nimi, kto by im dał jeść, kto by je pogłaskał, dlatego że te kotki mnie kochają, gdy mnie tymczasem boli już nie tylko ta moja sypialenka, boli mnie już całe miasto, w którym żyję, boli mnie już cały świat…

Bohumil Hrabal, Czarodziejski flet

Książka ta jest dzieckiem uczucia i rozsądku. Zrodziła się z długoletniego obcowania z pisarstwem Bohumila Hrabala i z historycznoliterackiej ciekawości, a może nawet – ciekawstwa. Jej przedmiotem jest ostatni etap życia i twórczości jednego z największych czeskich pisarzy, czyli lata 1989–1997. Zbliżający się wówczas do osiemdziesiątki, a następnie przekraczający granicę między ósmą a dziewiątą dekadą życia Hrabal dokonał rzeczy, wydawać by się mogło, niemożliwej – nie tylko powrócił do pracy literackiej, lecz także po raz kolejny zmienił pisarską „skórę”, przedzierzgając się w uważnego obserwatora i komentatora epoki, dopuszczając do większej niż przyjęta bliskości między twórcą a publicznością, odkrywając przed czytelnikiem wiele ze swojej prywatności.

Ze Słowa wstępnego

*

Autor kreśli obraz ostatnich lat życia Hrabala, ujmując je w podwójnej perspektywie: studium otwierające książkę zawiera wnikliwą interpretację późnych tekstów Hrabala, umieszczoną w bogatym kontekście faktograficznym, zaś rozmowa z Tomášem Mazalem, czeskim pisarzem, wydawcą i przyjacielem Hrabala, stanowi kopalnię wiedzy na temat codzienności, w jakiej autor Postrzyżyn funkcjonował, jego otoczenia oraz rytuałów, które organizowały jego życie i proces twórczy. Całości dopełniają słowniczek postaci, szczegółowe kalendarium oraz przeszło sto fotografii i dokumentów, z których część nie była publikowana nigdy wcześniej, nawet w Czechach. Czytelnik otrzymuje portret wielowymiarowy – bogaty w szczegóły biograficzne i historyczne, podający w wątpliwość mity narosłe wokół Hrabala i pozwalający ujrzeć sławnego pisarza z wielu perspektyw, nieupozowanego i autentycznego.




piątek, 16 października 2026

Druga rozmowa o „Dziadach”

 

Pogłos Narodowego Czytania. Druga z zarejestrowanych przed kilkoma miesiącami rozmów o „Dziadach” Mickiewicza. 
O historii XX wieku i jej dziewiętnastowiecznym lustrze. O Putinie, Stalinie i Hitlerze. O Polsce i Ukrainie. O Katyniu i Holokauście. O tym, dlaczego wciąż mówimy Mickiewiczem i co Mickiewicz mówi do nas, współczesnych (jeśli mówi).

 


środa, 8 lipca 2026

Być poetą (po Auschwitz). O Tadeuszu Różewiczu

 

Po II wojnie światowej urodzony w roku 1921 Tadeusz Różewicz doszedł do wniosku, że język poezji musi się radykalnie zmienić - tylko wówczas będzie mógł zbliżyć się do prawdy o współczesności. Pierwszą próbę realizacji tego postulatu przynoszą wiersze z tomów Niepokój (1947) i Czerwona rękawiczka (1948). Różewicz aż do końca pozostaje poszukiwaczem nowych form wysłowienia, adekwatnych wobec skrajnych doświadczeń człowieka XX i XXI wieku. Wykład niniejszy jest próbą ukazania i opisania - na kilku reprezentatywnych przykładach - owej strategii twórczej. 

 


 

wtorek, 2 czerwca 2026

Liryki lozańskie Adama Mickiewicza


Jak mały był karteluszek, na którym Adam Mickiewicz zanotował większość spośród tzw. liryków lozańskich? Jak choroba psychiczna Celiny Mickiewiczowej wpłynęła na życie rodziny? O tych i innych kwestiach mowa w krótkim filmie nagranym na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

 



22 lipca 1834 roku odbył się w Paryżu ślub Adama Mickiewicza i Celiny Szymanowskiej. Pan młody miał wówczas niespełna 36 lat, panna młoda dokładnie 22 lata. Na świat szybko zaczęły przychodzić dzieci – w 1835 roku urodziła się córka Maria, w czerwcu 1838 roku syn Władysław. Poeta musiał zacząć regularnie zarabiać. Doniesiono mu, że Akademia Lozańska poszukuje profesora literatury łacińskiej. Mickiewicz wyjechał do Szwajcarii, by na miejscu złożyć podanie o przyjęcie do pracy. Pod koniec listopada 1838 podjęto decyzję o zatrudnieniu poety. W tym samym miesiącu ujawniła się choroba umysłowa Celiny Mickiewiczowej. Kilka najbliższych miesięcy miała spędzić w domu dla nerwowo chorych w podparyskim Vanves. Wyjazd do Lozanny okazał się możliwy dopiero w czerwcu 1839. Rodzina Mickiewiczów będzie tu przebywać do października roku 1840. W Lozannie powstaną wiersze, które zwykliśmy nazywać LIRYKAMI LOZAŃSKIMI. Poeta pozostawił je w rękopisie. Dziś zgodnie uważamy je za jedne z największych arcydzieł polskiej poezji.



niedziela, 12 kwietnia 2026

„Cesty s Tomášem Mazalem ” - książka

 

Do wnętrza książki Cesty s Tomášem Mazalem można zajrzeć TUTAJ.

 

 
Tomáš Mazal – ur. 1956; pisarz, wydawca, dokumentalista; biograf Hrabala i propagator jego dzieła; autor monografii Spisovatel Bohumil Hrabal, przewodnika Cesty s Bohumilem Hrabalem (wydanie polskie: Praga z Hrabalem oraz podróż śladami pisarza po Czechach i Morawach) oraz dziesiątek tekstów poświęconych życiu i twórczości autora Pociągów pod specjalnym nadzorem. W kwietniu 1990 roku przyszedł

środa, 1 kwietnia 2026

poniedziałek, 30 marca 2026

70. urodziny Tomáša Mazala

 

W niedzielę 22 marca 2026 roku Tomáš Mazal obchodził swoje 70. urodziny. Dwa dni później w praskiej gospodzie Kafe nůžky papír uczciliśmy ten fakt w gronie przyjaciół.

Wystąpili cygańscy muzycy z legendarnej karlińskiej kapeli Korman & Korman oraz Karel Vepřek, odegrano dwie jednoaktówki Pierre-Henri Cami’ego (z udziałem samego Jubilata), zaprezentowano dwie jubileuszowe książki (Návštěva ďábla oraz Cesty s Tomášem Mazalem).

Poniżej fotorelacja z wtorkowej uroczystości (fotografie czarno-białe bez ramek – Nikola Mazalová; fotografie czarno-białe w ramkach – Aleš Formánek; fotografie kolorowe – Dora Kubíčková).

 


Fotorelacja:

sobota, 24 stycznia 2026

O żegnaniu się Hrabala z literaturą w czeskim tomie pokonferencyjnym „Bohumil Hrabal nieidylliczny”

 

Pod koniec roku 2025 ukazał się w Czechach tom Bohumil Hrabal neidylický: Přehlížené a ukryté aspekty jeho díla (red. Jakub Češka, Marek Ďurčanský i Pavel Hošek). Epilog książki stanowi artykuł Gesta loučení. O tom, jak Hrabal odcházel (v literatuře a od literatury), z którym można się zapoznać TUTAJ.

 

 

V knize Bohumil Hrabal neidylický vychází vůbec poprvé kompletní přepis hovorů Bohumila Hrabala z adventních setkání na evangelické faře v Libici nad Cidlinou z první poloviny osmdesátých let. Objevitelem těchto téměř zapomenutých nahrávek je profesor Pavel Hošek (nahrávky tehdy pořídil Jiří Hofman). Dílčí úryvky dosud publikoval ve své převratné a čtenářsky velice úspěšné monografii Evangelium podle Bohumila Hrabala. Interpretačním klíčem se staly též v jeho hrabalovské „čítance“ s názvem Bohové jste vy. Kompletní adventní Hrabal vychází v rozsahu bezmála sedmdesáti tiskových stran vůbec poprvé.
Monografie zaměřená na skryté a přehlížené aspekty Hrabalovy tvorby vychází z mezinárodní konference, která se konala v dubnu roku 2024 v Nymburce.

sobota, 13 grudnia 2025

O Hrabalu i Czechach - rozmowa z Franciszkiem A. Bielaszewskim (fragment)

 

 
Na zdjęciu po prawej: Franciszek A. Bielaszewski 
w rozmowie z Bohumilem Hrabalem 


 

Przemysław Dakowicz: W swojej książce opisujesz następujący ciąg wydarzeń z roku 1989. Odwiedziłeś Havla, bo „Literatura na Świecie” przygotowywała w Polsce numer poświęcony jego twórczości. O pośrednictwo prosił cię Józef Waczków. Te odwiedziny były zapewne w czerwcu, bo w maju Havel wyszedł z więzienia i w kolejnych tygodniach z ludźmi z kręgu Karty 77 opracował petycję Kilka zdań. Wtedy, wczesnym latem 1989, poprosił cię, byś zdobył podpis Hrabala. Jak to było?

Franciszek A. Bielaszewski: Havla znałem wcześniej i o tym Waczków wiedział. Poznałem go w którejś z gospód w pobliżu Zamku. Pod koniec czerwca zatelefonowałem do Ivana Havla, by przekazał Vaškovi moją prośbę. Kazał mi dzwonić bezpośrednio do Vaška. Zrobiłem to z budki telefonicznej na stacji metra. Umówiliśmy się, że odwiedzę go w domu. Dokładnej daty nie pamiętam. Zastałem u niego członków Karty 77.

PD: Pamiętasz kogo?

FAB: Niestety, pamięć mam już dziurawą. Tylko się z nimi przywitałem i poszliśmy z Vaškem do jego gabinetu, tam rozmawialiśmy. Dał mi fotografie i maszynopisy. Dosyć sceptycznie podchodził do naszej inicjatywy. Opowiedziałem mu o podpisanym do druku w marcu 1989 roku numerze „Literatury na Świecie” poświęconym Hrabalowi, z zakazanymi w Czechosłowacji tekstami. Wtedy Vašek wręczył mi formularz petycji Kilka zdań (Několik vět) z prośbą, bym zdobył podpis Hrabala. We wtorek – powiedział – zajdzie do Tygrysa, ale dopiero po osiemnastej, bo ma jakieś ważne spotkanie. 

PD: I co, pokazałeś petycję Hrabalowi?

FAB: We wtorek w Tygrysie opowiedziałem mu o petycji i zapytałem, czy ją podpisze. Był trochę wystraszony, bo w wydawnictwie „Odeon” drukowała się jego książka Zbyt głośna samotność. Znałem dobrze dyrektora „Odeonu” Josefa Šimona, przekładałem jego wiersze na język polski. Zrozumiałem, że Hrabal nie zaryzykuje wydania książki, składając swój podpis pod petycją do czechosłowackiego rządu. Bał się, że cały nakład mogą oddać na przemiał, jak to się już z jego książkami zdarzało.

PD: Czyli odmówił?